ایران در آستانه اقدامی متفاوت برای مقابله با محاصره دریایی آمریکا قرار گرفته است. گزارشها از بارگیری نفت خام و آمادهسازی نفتکشها برای حرکت بهسوی مسیرهای صادراتی حکایت دارند؛ اقدامی که میتواند سیاست ایران را از تحمل فشار محاصره به تلاش عملی برای شکستن آن تغییر دهد.نفتکشهای ایرانی در آبهای خلیج فارس در حال بارگیری نفت ایران هستند. رخدادی که در شرایط عادی خبر چندان مهمی نیست، اما زیر محاصره دریایی آمریکا میتواند نقطه آغاز رویارویی تازهای باشد. اهمیت ماجرا تنها در صادرات نفت نیست؛ بلکه در تلاش برای تغییر قواعد بازی و شکست محاصره است.
از تحمل محاصره تا ابتکار عبور
رویترز پنجشنبه به نقل از مؤسسه ردیابی دریایی تانکر ترکرز گزارش داد یک نفتکش در خلیج فارس مشغول دریافت نفت خام ایران از شناوری دیگر است. در گزارشی دیگر، یورونیوز از آمادهسازی بیش از ۱۴نفتکش در جزیره خارک برای حرکت احتمالی بهسوی دریای عمان خبر داد.هنوز خروج موفق این محمولهها از محدوده محاصره تأیید نشده، با این حال، اهمیت تحول در آغاز اقدام عملی برای بازگرداندن صادرات نفت است.تا پیش از این، ایران عمدتاً رفع محاصره را از شروط اساسی توافق با آمریکا معرفی میکرد. اکنون نشانههایی از حرکت بهسوی رویکردی فعالتر دیده میشود. یعنی بهجای انتظار برای ترک محاصره توسط واشنگتن، تلاش برای عبور از محدودیتها و افزایش هزینه اجرای محاصره.
آزمون تازه برای ناوهای آمریکایی
فرماندهی مرکزی آمریکا چهارشنبه اعلام کرد حتی نفتکشهایی که در دریا از کشتیهای حامل نفت ایران محموله دریافت کنند، ممکن است توقیف شوند. هدف واشنگتن بستن مسیرهای جایگزین صادرات نفت ایران است.در مقابل، خبرگزاری فارس در یادداشتی پیشنهاد اعزام گروهی از نفتکشها برای شکستن محاصره را مطرح کرده و درباره پاسخ به هر گونه تعرض، از جمله حمله به زیرساختهای انرژی منطقه هشدار داده است. این موضع هنوز بهعنوان دستور عملیاتی رسمی تأیید نشده؛ هرچند سپاه پیشتر درباره پاسخ شدید به حمله علیه شناورهای ایرانی هشدار داده بود. چنین رویکردی میتواند محاسبات آمریکا را دشوارتر کند. واشنگتن باید میان جلوگیری از عبور نفتکشها و پذیرش خطر گسترش درگیری تصمیم بگیرد.
اعتراف رسمی به فرسایش توان آمریکا
در سوی دیگر جنگ، گزارشی مهم از واشنگتن منتشر شده است. پس از ماهها هشدار اندیشکدههایی مانند CSIS درباره کاهش ذخایر پاتریوت، تاد و دیگر مهمات پیشرفته، دفتر پاسخگویی دولت آمریکا (GAO) در گزارش ۱۹ نوامبر تأیید کرد جنگ ایران مشکلات موجود در تأمین مهمات پنتاگون را تشدید کرده است. این نهاد مستقل نظارتی همچنین اعلام کرد وزارت دفاع آمریکا فاقد برنامهای جامع برای پیوند زدن تولید تسلیحات با نیازهای عملیاتی است.
اهمیت گزارش در رسمی شدن مسئلهای است که ترامپ و وزیر دفاعش بارها کماهمیت جلوه داده بودند. واشنگتنپست نیز نوشت پنتاگون هنگام بررسی گزارش، یافتههای نهاد نظارتی را رد نکرده و با بیشتر توصیههای اصلاحی آن موافقت کرده است.این گزارش به معنای ناتوانی آمریکا از ادامه جنگ نیست؛ اما نشان میدهد برتری نظامی نیز بدون محدودیت زمانی و صنعتی قابل استفاده نیست. جنگ ایران بخشی از ظرفیت تسلیحاتی مورد نیاز واشنگتن برای دیگر مناطق جهان را مصرف کرده است.
مردم مخالفاند، سنا همراه ترامپ
همزمان، سنا بار دیگر طرح محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ را با ۵۱ رأی مخالف در برابر ۴۸ رأی موافق رد کرد. این در حالی است که نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان میدهد تنها ۳۱ درصد آمریکاییها از جنگ ایران حمایت میکنند.این شکاف اهمیت سیاسی دارد. جمهوریخواهان در نخستین انتخابات پس از آغاز جنگ، کنترل هر دو مجلس را از دست دادهاند؛ اما اکثریت فعلی سنا همچنان حاضر نیست اختیارات جنگی رئیسجمهور را محدود کند.به این ترتیب، مخالفت عمومی با جنگ هنوز به محدودیت نهادی مؤثری بر سیاست کاخ سفید تبدیل نشده است. این وضعیت میتواند تعارض میان مطالبات رأیدهندگان و تصمیمهای ساختار سیاسی آمریکا را تا آغاز فعالیت کنگره جدید تشدید کند.
تغییر معادله، نه صرفاً تغییر تاکتیک
اگر تلاش ایران برای عبور نفتکشها ادامه یابد، مسئله محاصره از موضوعی صرفاً مذاکراتی به آزمونی عملی برای دو طرف تبدیل خواهد شد. آمریکا برای حفظ محاصره ناچار به تصمیمگیری درباره نحوه برخورد با شناورهاست و ایران نیز باید میان احیای تجارت و جلوگیری از تشدید جنگ توازن برقرار کند.اهمیت راهبردی این تحول در تلاش برای خارج کردن ابتکار عمل از انحصار واشنگتن است. ایران میکوشد نشان دهد محاصره نمیتواند بدون هزینه برای طرف اعمالکننده، به وضعیتی دائمی تبدیل شود.
جنگی که پیشتر در میدان موشکها و سامانههای پدافندی هزینههای سنگینی ایجاد کرده بود، اکنون میتواند در مسیر نفتکشها وارد مرحله تازهای شود. تفاوت مهم آن است که این بار، ایران میکوشد بهجای صرفاً واکنش نشان دادن به محاصره، خود درباره آینده آن ابتکار عمل داشته باشد.




نظر شما